nr 17 april 2017

Samenvatting periodiek nr. 17.

’t Sjielpke.

Een dorpsfiguur par Excellence.. Hij was in vele opzichten opvallend, o.a. door zijn lichaamslengte van 1.40 meter en zijn fluitkunst. Als de jaarlijkse processie aangekomen was op de Gulpenerberg floot hij het Ave Maria.  De ‘bijnaam’ de Sjielp was geen scheldnaam maar had hij aan deze fluitkunst te danken. Hij dankte ook zijn inkomen grotendeels aan deze handigheid.

Zijn werkelijk naam was: Albert Lorsie en hij was in Nijmegen geboren. Maar via zijn stiefvader werd de achternaam Odekerken. Hij woonde op diverse plekken in Gulpen.

Hij probeerde met allerlei ‘klusjes’ aan geld te komen. Het repareren van fietsen en brommers, krantenbezorger. Hij nam het ook niet zo nauw met het ‘mijn en dijn’. En hij smokkelde ook boter, chocolade, suiker en hemden. Hij verborg zijn smokkelwaar o.a. op de Keuteberg. We kregen twee prachtige verhalen van een vroegere Keuteberg bewoner, Pierre van Reij over de smokkelactiviteiten van de Sjielp. De zakken met smokkelwaar verstopte hij op verschillende plaatsen, ook op de Keuteberg in een schuur. Maar deze schuur werd even later met de graanoogst gevuld waardoor hij zijn smokkelwaar  niet meer kon bereiken.

Zijn ‘artiestennaam’, ’t Sjielpke’ staat ook op zijn grafsteen. In 2012 is door HKV Galopia het graf geadopteerd. Veel gegevens zijn te danken aan Pierre van Reij en Sjef Bonten.

 

De Kroon.

In 1880 was er al een Hotel de Kroon. Toen onder de Franse naam: La Couronne. De grote afstanden die door handelaren moesten worden afgelegd waren te groot om dit op één dag te doen. Daarom werd ook gebruikt gemaakt van dit hotel. In 1911 brandde dit hotel af. In 1920 kocht Johan Buchholz het hotel. Hij handelde in o.a. vele soorten rijtuigen.

Maar Buchholz ontplooide meer activiteiten o.a. een hotel en verbouwde een gedeelte tot balzaal. Op kermisdagen, carnaval, kerstmis zorgde Buchholz altijd voor activiteiten. De eerste postduivententoonstelling vond er plaats.

In 1929 werd de Bioscoop gerealiseerd waarin beroemde filmen werden getoond onder strenge voorwaarden: Leeftijd boven 18 jaar.

In 1933 worden er wielerwedstrijden georganiseerd. Het vertrekpunt is “De Kroon” in Gulpen. Voor het eerst verschijnt de naam Frans Buchholz. Hij was de enige zoon van Johan Buchholz.

In 1940 organiseert deze zoon een radiotentoonstelling.

In die tijd waren vele beroemde orkesten die speelden in de zaal van de Kroon. Om niet te vergeten “De Singing Stars” bestaande uit: Frans en Wim Croonenberg, Frans Schmets en Harrie Heidendaal. Ook voor de ‘gastarbeiders’ , Spanjaarden en Italianen die toen naar Nederland kwamen was het in de weekends een uitlaatklep.

Frans Buchholz bleef activiteiten ontplooien die allemaal verduidelijkt met foto’s in dit artikel staan beschreven.

 

Oude foto’s.

Vaak zijn oude foto’s als ansichtkaart verstuurd. Je weet in ieder geval het adres waar ze naar toe is gestuurd. Als het een foto van Gulpen is dan is ze waarschijnlijk in Gulpen gekocht en gepost. Zo ook de (lucht)foto die voor dit onderdeel van periodiek nr. 17 werd gebruikt. Ze is in 1932 verstuurd naar de stad Groningen.

De maker van de kaart staat vermeld: Fa. J. Alberts de Wever, Gulpen. Op de foto staat de oude kerk in zijn geheel nog op. Ze is op de oude toren afgebroken in 1927. Zo is ook te zien dat de weg naar Wijlre liep door de huidige Prof. Cobbenhagenstraat, de toenmalige Kerkstraat.

Boven in de Dorpstraat staat een gebouw waar de zusters van Liefde o.a. een verzorgingstehuis hadden. De beelden van de markt tonen aan dat er een weekmarkt plaatsvond. Op de Kiebeukel staat het gebouw dat ooit de lagere school huisveste en later de MULO.

De discussie bij het zien van deze foto ging nog heel lang door. Hele verhalen werden verteld. Een boek zou er mee gevuld kunnen worden.

 

info door Mw. MT. Cobbenhagen

Een foto die in 1938 is gemaakt aan de markt in Gulpen t.o. het huidige VVV, naar aanleiding van het defilé door militairen die in Gulpen waren gelegerd tijdens de mobilisatie Een aantal toeschouwers waaronder burgemeester Rijckevorsel, Graaf Rudolf van kasteel Neubourg, Dhr. Paul Leclerx, secretaris van de gemeente Gulpen, Dhr. Jan Cobbenhagen, voorzitter van de harmonie van Gulpen en de Weleerwaarde Deken Knops..

 

Voetbrug aan ’t Veld.

Dit onderdeel van het 17e periodiek is ook van mooie oude foto voorzien. Oude woningen die er vandaag de dag niet meer staan. Werkzaamheden die we niet meer kennen. Vrouwen die met een grote houten kruiwagen naar de oever van de Gulp komen om het gebruikte zeeppoeder uit de was te spoelen. Drinkwater voor het vee wordt ook uit de Gulp gehaald.

Maar het voornaamste was het oversteken van de Gulp. Met paard en wagen was dat geen probleem die reden gewoon dwars door de Gulp maar het voetvolk maakten liever gebruik van een brug.

We vonden  enkele offertes van een nieuw aan te leggen brug. Eén offerte is van Gebr. Schmitz, ijzerhandel Gulpen aan de Rijkdsweg, gedateerd: 20 december 1921. Het geplande bruggetje is 6 meter lang en 1.50 m. breed. De tweede offerte komt van N.V. Bouw- en Beton Mij. “LIMBURGIA” uit Blerik. Een aantal foto’s die bij het artikel zijn geplaatst tonen aan dat het bruggetje is aangelegd maar als wij kijken naar de huizen dan ontdekken we dat er veel verschil is in de bouw. Dus tussen deze foto’s zitten een aantal jaren verschil. De foto’s zijn voorzien van verklarende tekst.

 

Honderd jaar zusters van liefde

De ‘Zusters van Liefde’ is nog altijd een begrip in Gulpen. In 1852 kwamen drie zusters naar Gulpen. Zij vonden onderdak in een kleine Rentmeesterwoning van het kasteel Neubourg, waar zij een kleine meisjesschool begonnen en en een huiskapel inrichtten.

Ze bleven tot 1869 in deze woning en ze openden nog een naaischool en een Franse school die goed werd bezocht. Ze vertrokken naar Gulpen en trokken in, in de oude pastorie nabij de kerk.

Op 1 januari 1930 stierf Dr. Ackens, geneesheer te Gulpen en hij liet zijn hele vermogen na aan de zusters. Waarop de zusters besloten een geschicht te bouwen.Op 19 maart 1931 werd de eerste spade in de grond gestoken voor het St. Joseph gesticht.

De zus van Dr. Ackens volgde het voorbeeld van haar broer en liet ook haar vermogen na aan de zusters, die daarmee een meisjesschool bouwden.

In het jaar 1952 werd het honderdjarig bestaan groots gevierd. Op dat moment bestond de kloostergemeenschap uit moeder overste Maria Odile en 23 andere zusters die niet alleen op uitstekende wijze de in het gesticht ondergebrachte bejaarden verzorgden, maar die tevens hun beste krachten gaven aan het onderwijs en de opvoeding van de jeugd van Gulpen en omstreken.

  

Krantenbericht uit 1891.

Een bericht uit de Limburgse Koerier  van dinsdag 9 juli 1891. Het verhaal bericht over de toespraak die twee heren, t.w. K. van der Veer en W. H. Vliegen zouden houden in de zaal ‘Geul en Gulpdal’.W. H. Vliegen was als protestkandidaat voor geheel Limburg, bij de verkiezing op 9 dezer.

De socialist Pieters opende de vergadering en gaf het woord aan zijn vriend Van der Veer. Hij sprak met veel succes een uur lang.

Daarna volgde W. H. Vliegen. een geboren Gulpenaar. Hij besprak niet het onderwerp dat de volle zaal had verwacht.

De burgemeester vond ook de gebruikte taal ongepast en ontnam hem het woord, in weerwil van het protest door Vliegen uitgebracht. Het publiek verliet de zaal zonder te protesteren.  

 

Het modehoekje.

Het modehoekje is een klein winkeltje met moderne gebruikte dameskleding. Leny Bessems – van Loo zocht in 1982 een nieuw tijdverdrijf. Ze begon met kinderkleding maar de ruimte was al snel te klein. Nu verkoopt Leny alleen dameskleding die niet ouder is dan één jaar.

Ze heeft meerdere eigenaardige voorvallen meegemaakt en deze vertelt ze in het verhaal.

 

De Burgemeesters van Gulpen. Vanaf 1796.

Vroeger was de kasteelheer ook de bezitter van de Heerlijkheid en zijn wetten moesten worden nageleefd. De komst van de Franse bezetter veranderde veel in Nederland Er kwam de grondwet,  Burgerlijk wetboek, de Burgerlijke stand, de dienstplicht, het kadaster, achternamen, enz.

De maire, de burgemeester bijgestaan door een soort gemeenteraad nam de taak van de kasteelheer over. En dat systeem is nog steeds geldig.

Jan Rudolph Abrahem van Craen was vanaf plusminus 1795 tot 1807 de burgemeester van Gulpen. Dit blijkt uit een document dat in het gemeentearchief wordt bewaard. De huidige burgemeester, Nicole Ramaekers – Rutjens is de 26ste in aantal. Van al deze burgemeester staat in ons 17e periodiek een uitgebreide beschrijving. De gegevens staan deels in de archieven maar niet alle archiefstukken zijn in te zien. Maar veel is ook gevonden in oude kranten die via internet allemaal zijn te raadplegen.