nr. 35 april 2026

Details

Hits: 26

Periodiek 35  april 2026

Samenvatting

Mijn herinneringen aan de Lagere Agrarische School

De Lagere Agrarische School is een tijdje gehuisvest geweest in Villa Rijkerveld, voorheen een notariskantoor. De LAS was daar naar verhuisd vanaf de Molenweg. Ook de Huishoudschool heeft daar gezeten. Maar die had nieuwbouw gekregen naast de villa. Cor Pinckers beschrijft de periode 1965 – 1969 dat hij daar zat. Het gebouw, de lessen en de pogingen van de jongens om vanaf de tweede verdieping naar de meisjes te kijken.

Auteur: Cor Pinckers

LAS, foto's en kaarten

Enkele foto's en landkaarten uit de tijd dat Cor Pinckers op de LAS zat.

Auteur: Huub Cilissen

eukennoten als “vetvoorziening” na WO I

De Nederlandse overheid moest bij het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog, maatregelen nemen om de primaire levensbehoeften te waarborgen. Maar dat kon niet voorkomen dat er diverse tekorten ontstonden. Er kwamen bonnen voor levensmiddelen en kleding. De overheid zocht daarnaast naar onorthodoxe oplossingen. Zo werd er in 1918 een brief verspreid waarin het inzamelen van beukennoten werd aangemoedigd, als een prima aanvulling op het dagelijks dieet. En waar kon je die beter verzamelen dan in de oprijlaan van het kasteel.

Auteur: Jo Somers

Lieske ut oalebiejesjke

Het eerste deel over Lieske, het onze lieveheersbeestje.
Achter het kasteel ontmoet ze een 'Hollender'. Ze neemt hem op sleeptouw door Gulpen, waarbij ze de bezienswaardigheden bekijken en onderweg nog wat lekkers eten.

Auteur: Piet Lemmens

Kind in de oven

Aan de Dorpsstraat lag in de 18de eeuw herberg de Helm, bewoond werd door Wijnand Savelbergh en Elisabeth Horstmans. Op 18 april 1721 overlijdt dochtertje Anna. Haar dood is aanleiding voor de schout om een onderzoek in te stellen.

Zowel Anna als een iets ouder kind Liesbeth lijden aan een ziekte. Elisabeth smeert beide kinderen in met een zalf. En zet ze, gewikkeld in een linnen laken en een wollen deken, in de bakoven om de zalf zijn werk goed te laten doen.

De oven is eerder die dag gestookt en de hitte is nog groot. De kinderen jammeren en krijsen dat zij uit de oven willen. Als de meid merkt dat het dochtertje niet meer schreeuwt trekt zij de kinderen uit de oven. De kinderen zijn er slecht aan toe. Liesbeth knapt weer op, maar Anna overlijdt.

De schout is overtuigd dat Elisabeth schuldig is aan de dood van Anna.

Vermoedelijk is Elisabeth tot een geldstraf veroordeeld die ten goede moet komen aan de armenkas, maar het vonnis is niet aangetroffen in de archieven.

Auteur: Erik Vliegen

Rijksweg 68

Piet Hegger vertelt het verhaal van zijn ouders die in 1944 van Lomm naar Gulpen verhuisden. Ze huurden een woning aan de Rijksweg en begonnen daar een zaak in zaden, planten en dierbenodigdheden. Vader Guus ging in 1953 in de Belgische mijnen werken, terwijl moeder Truus de zaak draaiende hield. In 1956 werd het huis verkocht en kwam de familie met inmiddels tien kinderen op straat te staan. Na een tijdje in kasteel Karsveld gewoond te hebben kregen ze een woning in Gulpen toegewezen.

Auteur: Piet Hegger

Verdwenen wegen: weet U ze nog?

In dit artikel worden verschillende wegen in en rond Gulpen beschreven die nu verdwenen zijn. Zoals de Ingberger kerkweg, de Hoolen weg, de Ingberger Molenweg, de oude Pesakerweg en de Luikerweg. Er waren uiteenlopende redenen waarom deze wegen verdwenen. De Ingberger kerkweg raakte in onbruik omdat een nieuwe kerk op een andere plek werd gebouwd dan de oude kerk. De Ingberger Molenweg verdween omdat de graanmolen verdween. Door de aanleg van de (opgehoogde) nieuwe steenweg werd de oude Luikerweg afgesneden en kon ook die niet meer gebruikt kon worden.  

Auteur: Fons Meijs

Au Casino 1862

Of de tekst 'AU CASINO 1862' op het pand langs de Gulpenerweg iets te maken kan hebben met landbouw casino's of gokhuis is niet bekend. Het pand werd in 1862 gebouwd en  heeft jarenlang dienst gedaan als café.             
In de 19e eeuw verwees de term 'casino' naar gebouwen waar mensen samenkwamen voor ontspanning, muziek en dans. Ook in onze regio bestonden dergelijke sociëteiten. Het waren chique ontmoetingsplaatsen voor de burgerij. En waarschijnlijk ook voor de welgestelde herenboeren uit het omliggende Heuvelland.       
In Zuid-Limburg kreeg het begrip ‘casino’ een specifieke betekenis. Boeren gebruikten de term voor hun lokale verenigingen die fungeerden als ontmoetingsplek en als samenwerkingsverband. Ze vormden de voorlopers van latere boerencoöperaties
In Limburg is de naam dus niet direct verbonden met gokken, maar met de vroege collectieve organisatie van de boerenstand. Hoewel het natuurlijk goed mogelijk is dat er ook wat gekaart en gegokt werd als de leden van het casino bij elkaar kwamen.    

Auteur: Huub Cilissen

Gulper Vasteloavend; Dolf Bormans en ZDGK

Dolf Bormans, “dur Sjlegter” is een van de 9 kinderen uit het gezin Bormans-Gerrikens. Al van jongs af leerde hij te helpen op de boerderij van zijn ouders. Dat  vond hij niet zo erg “want leren was niet zo mijn ding”. Toch trad hij niet in de voetsporen van zijn vader Na een uitstapje als bankwerker ging hij aan de slag als slager bij slagerij Coenjaerts in de Rosstraat. Daar ontmoette hij Ria met wie hij trouwde. Dolf en Ria namen de slagerij in 1972 over. In 2000 gingen dochter Angelique en schoonzoon Harold verder.    
Dolf raakte al vroeg met het vastelaovesvirus besmet. Vanaf jongs af aan nam hij al deel aan de Gulper carnaval. Met vrienden viel hij vaak in de prijzen. Ook bedacht Dolf dat een “zatte harmenie” wel leuk zou zijn. In de loop der jaren zouden ze met Zónder Drank Ginge Klank op allerlei concoursen veel prijzen winnen. Dolf en Ria hebben hun actieve deelname in 2021 moeten beëindigen. Maar het orkest is nog steeds springlevend.          

Auteur: Peter van Amelsvoort

De jongensschool was uit in Gulpen

De jongensschool stond vroeger aan Aan het Veld. Buiten stond een pompje dat bronwater omhoog bracht. en waar de jongens na schooltijd nog een slok water namen. In een tijd dat er nog eindeloos de tafeltjes werden geoefend.      
De weg van school naar huis liep langs het beekje, richting wat in de volksmond het Löfke werd genoemd. Daar was een eenvoudige onderdoorgang onder een pand dat grotendeels van mergel en leem was opgetrokken. De muren waren zacht genoeg om er met een zakmes namen en initialen in te kerven. Veel jongens lieten er hun merkteken achter. In de kelders zijn die inscripties nog altijd zichtbaar, stille getuigen van een jeugd die hier voorbijtrok.

Auteurs: Jo en Jan Somers

Zes eeuwen herberg de Kroon in Gulpen

De eerst bekende waard in de Kroon was Peter Kanen, een voorvader van de auteur van dit artikel. Hij wordt voor het eerst genoemd in 1444. De herberg heeft in de loop der tijd veel eigenaren gekend. Catharina, dochter van Magdalena en Thomas Croonenburg zou berucht worden in de 17e eeuw. Zij werd omstreeks 1600 geboren en overleed pas in 1692. Haar leven werd gekenmerkt door talloze conflicten en rechtszaken, waarvan zij vaak de oorzaak was.

In 1824 wordt de Kroon openbaar verkocht aan de schepen Domicus Meertens uit Ingber. Daarmee komt een einde aan een ononderbroken reeks van bijna 400 jaar erfgenamen van Peter Kanen. In de jaren erna had de herberg verschillende eigenaren.

In 1896 wordt de Kroon verkocht aan Johan Buchholz voor 17.000 mark of 10.200 gulden. Johan Bucholz was wagensmid en afkomstig uit het Duitse Elberfeld. Hij was een ondernemend man. Zo ook zijn zoon Frans. Er kwam onder meer een harmoniezaal en een bioskoop. Er werden dansavonden georganiseerd. Veel oudere Gulpenaren hebben nog levendige herinneringen aan deze periode.   

Auteur: Dr. J. Ch. Caanen  (Chris)  

   


Galopia op de Hubertusmarkt 2025

Om Heemkundevereniging Galopia weer eens onder de aandacht te brengen werd een kraam gehuurd op de Hubertusmarkt. Alleen wat boeken en ander materiaal neerleggen was natuurlijk niet voldoende. Een korte wandeling door historisch Gulpen leek een goed idee. Nog een activiteit erbij zou wel leuk zijn. Iets met dialect. In de vorm van een test, quiz of enquête.
De eerste bezoekers van de markt probeerden we, vrij passief, te verlokken tot het invullen van de dialect-test of het maken van de wandeling. Dat vlotte niet erg. Daar kwam pas verandering in toen we de mensen actief gingen benaderen. Vanaf toen liep het 'storm'. Jong en oud deed mee. Uit Gulpen en omstreken en ook van buiten Limburg.  Ze deden allemaal een poging om bijvoorbeeld 'enge appelekouwe-toesjlaag' te vertalen naar het Nederlands. Dat lukte slechts 20% van deelnemers. Appel met slagroom was een veel gegeven antwoord. Uit de antwoordformulieren werden er 14 blindelings getrokken. Die deelnemers kregen een presentje.      

Auteur: Huub Cilissen