Verpachting van de Wijngaardshoeve

Onlangs ontvingen we van een bevriende heemkunde vereniging onderstaande pacht overeenkomst uit 1756 voor de Wijngaardhoeve hier in Gulpen.

De pacht is tussen Johan Hesselt van Dinther (eigenaar) en Johan Hendrik Bloem (huurder. De pacht was bedoeld voor 12 jaar maar duurde uiteindelijk maar 4 jaar.

De pacht betrof het woonhuis, de koolhof,en de landerijen, groot 34 boender. (Er is een ingewikkeld opsomming van wat wel en niet tot de pacht behoort doordat er ook vijvers in het spel zijn.

De pachtsom bedroeg 612 gulden volgens de Brabants-Maastrichtse koers.
De boomvruchten worden gelijkelijk verdeeld. Verder moet de pachter jaarlijks een vet varken van 50 pond leveren plus de helft van de opbrengst aan gewassen (de zg Halftscheijt).

Daarnaast zijn er verplichtingen opgenomen over onderhoud van de gebouwen, boomgaarden en landerijen.

Het lezen van deze akte is natuurlijk moeilijk vanwege het "oud Nederlands", maar biedt aan de geïnteresseerde tot veel leesplezier.

Fons Meijs, 14 april 2009

 

Akte van verpachting van de Wingartshof met landerijen bij Gulpen door Johan Hesselt van Dinther aan Caspar Frederik Bloem met borgstelling door Johan Hendrik Bloem voor zijn zoon Caspar Frederik (18 october 1756).

In de kanttekening is opgenomen de kwitantie voor ontvangst van de pacht door Aleijda van den Heuvel, weduw Hesselt van Dinther

bron: Gemeente Archief Heerlen
Archief Schepenbank Heerlen
Gichtregister deel 12, pag. 677 t/m 685

Pagtcedul van den Wingartshof voor Casparus Fredericus Bloem

677 Op heeden den agthienden october seeventien hondert ses en vijftig compareerde voor ons onderges. Schout en Scheepenen der vrijheijd ende Hooftbanke Heerlen De Hr. Joh(an Rudolf Craan neederleggende voor ende in naam van de weled(ele) Hr. Joh(an) Hesselt van Dinteren deese neffenstaande pagtcedul

678 versoekende in deselve volgens teneur en punctis et clausulus vervat te worden gerealiseert ende geregistreert het welk hem Hr. comparant mits deeses wordt verleent en zal zo na deeses Hooftbanke regt in hoede van regten gekeert Salvo Die actum Heerlen ut supra / get./ A.J.J. Vignon vice schout J.H.
Lamberts scab(inus) ........ :/ volgt het acte

Op heden den vijfthiende july seeventhien hondert ses en vijftig compareerde voor mij onderges(chreven) xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
Not(ari)s openbaar geadmitteert bij den hoog souverainen Rade en Leenhove van Brabant in 's Hage tot Gulpen resideerende en in pr(esentie) der geloofw(aardige) get(uigen) naargen(oemd) den weled. Hr. Johan Hesselt van Dintteren ....tmeester onder het regiment cavallerie des Heer Prins van Hessen ten dienste van Haar Hoog. Moog. in houwelijk met Mevr. Aleida van den Heuvel, alwelken Heer comparant bekende ende verclaerde, in toust en pagtinge uijtgegeven en verhuurt te hebben, gelijk doet kragte deeses seekeren pagthof genaamd de Wingaartshof geleegen alhier bij deesen dorpe Gulpen en sulks
aan en in behoeve van den Hr. Casparus Frederikus Bloem, inwoonder tot Heerlen in hauw(elijk) met de eerb(are) Jo(hann)a Merkelbag , alhier present en gen(oem)de hoff in toust of pagtinge ingevolge deese naarvolgende conditie accepteerende sulks voor eenen tijd en toust van twaalf agter een volgende jaren
den halven tijt af te staan wien het van beijde

679 parthijen believen sal malkandere een half jaar van te voren waarschouwende aanvang neemende met half meert aanstaande Eerstel(ijk): sal den aanneemer betaelen volgens de quantiteijt van het boender getal van den selven hoff so als deselve volgens de meetinge door den landmeeter Bart(holomeu)s Boreij in den jaare 1732 gedaan en hem overgelevert sal worden bestaande te samen huijs, coolhof en landerijen wijers inbegrepen 35 boenders 13 groot en 7 cleene roede sonder daar in te begrijpen de drie reeds gemaakte en vierde onvolmaakte wijers de welke bij den Hr. verpagter gereserveert worden van welk boendergetal egter sal afgaan voor de weijers mitsgaders voor den coolhof agter het huys die den h(ee)r verpagter ook voor hem uijthoudt een boender met een groot en twee cleene roede sonder daar in te begrijpen de drie reeds gemaakte xxxxxxxxxxxxxxxxx
xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
zoo dat den aannemer sal betalen vier en dertig boenderen en dat jaarlijks en voor alle jaren voor ieder bounder agtien g(u)l(den)s b(ra)b(a)nts maast(richte)r cours uijtmakende in het geheel ene somme van ses hondert en twaalf g(u)l(den)s b(ra)b(a)nts maast(richte)r cours De boomvrugten op de grote weyde sullen egalijk tusschen den Hr. verpagter en den pagter afgedaan en gedeelt worden, en den aannemer sal gehouden sijn deselve naar Maastr(icht) aan
des uijtgevers huijs te brengen sonder iets daar voor te pretendeeren

680 Den aannemer sal in plaatze van de in vorige pagt cedulle geconditioneerde vragten van ............ en ver........digen van de vijvers alleent alle jaren maar doen agt vragten, elke vragt gereekent eenen dag sonder man en in cas den heer verpagter die agt vragten alle jaren niet lukt dan sullen deselve voor een ander jaar niet mogen gepretendeert worden. Item sal den aannemer gehouden sijn de landerijen en weijde so wel te cultiveeren en in sijne gewaande
te houden, als ook jaarlijks 5 fruijt boomen so wel als de geene die den Hr. verpagter aanstaande saison nog sal laten bijplanten den aannemer be-
hoorlijk sal moeten conserveeren dat desself beesten geen beschadigen ofte andersints nieuwe op die plaats te setten.
Den pagter sal alle jaaren 20 wijen bijplanten en eenige jonge dooren waar het zonodig sal weesen, ook sal hij geene fruijt off opgaande boomen mogen kappen of koppen nog uijtvagen zonder permissie Item sal den aannemer gehouden sijn het ...stallinge wel te onderhouden met vitzen en cleenen als meede tenminste jaarlijks drie hondert schoven stroey tot de dekkinge en onderhoudinge der daeken te leveren sullende den loon van die werklieden bij den uitgaven
en kost en drank door den aannemer gegeven worden in de cas door des aannemers oorsaak glas mogte koomen te breken, sal hij

681 deselve moeten laten maken, gelijk mede moet hij pagter den sprong op den mesthof onderhouden Den Heer verpagter behout voor sig het achter quartier bestaande in een keuken en agtercamer een kleen kamertje aan den hoff boven twee kleijne kamers en een stokje Den pagter sal bewoonen de grote kamer waar van door de Heerschap voor sijnen optrek gemaakt sal worden een keuken en een kamer of twee kamertjes naar keuze van den pagter als ook het kamertje boven den .... een geheele nieuwe geplankten solder, de geheele kelder tot dat tot dat eene nieuwe door den pagter sal gemaakt worden.
Item bij aldien brand, daar God ons voor behoeden wil, door den aannemer of de sijnige moget comen te gebeuren, so sal den aannemer gehouden
sijn deselve schade volgens taxatie en moderatie van denselve geregte te vergoeden In cas den pagter 't zij ten tijde van oorlog of andersints bij inquarteeringe ofte voor het land moeste carweijen en vragten doen, sal denselven daar voor genieten wat den souverein of 't land daar voor te goet doet, dog so daar van niets gebonificeert mogte worden, so sal de heerschap sig in deese cas gedragen als andere heerschappen

682 den Heer verpachter sal in cas van miswas die over de drie boender compt te bedragen de halfscheijt te goet doen te weeten .. boender harde vrugten tegens twee jaren pagt en .. boender somervrugten een jaar pagt blijvende den hagel en windslag tot laste van de Hr. verpagter, des sal hij pagter gehouden
sijn deselve hagel of windslag inwendig drie dagen aan te geven op dat onpartijdige en ackkerkundige door den Hr. verpagter konnen gestelt worden; ten eijnde omme te taxeeren den schade en sal alsdan de vergoedinge geschieden volgens desselve taxatie en volgens landsgebruijk.
Bij onverhoopte oorlog en dat alle de gewonden mogte worden gefourageert in welken eis den aannemer alleen maar sal gehouden weesen de schatpand ter geregte halfscheyt te betalen dog ingevalle deselve maar ten deele wierde gefourageert sal de vergoedinge geschieden naar rato van 't boender getal volgens landsgebruik en so als bij den articul van den miswas gespecificeert staat, vermits den pagter bij opkomst de halve harde schaar trekt, so sal hij bij aftrek
gehouden weesen het land te besaayen en wel te regeeren, waar voor hij de halve schaar sal profiteeren volgens landgebruijk, ook sal den pagter de deuren en vensters met hengen en sloten etc. voorsien sijnde bij aftrek in goeden staet laeten

683 Item sal den aannemer in plaatze van jaarlijks douceur in vorige akten vermelt, jaarlijks en alle jaeren aan den Hr. verpagter leveren een veth varken wagende hondert vijftig pont oft wanneer den pagter in natuur niet konde leveren alsdan daar voor te betalen seven Rixd(aa)l(der)s of agt en twintig g(u)l(den)s
Den pagter sal voor in bezitterschaps coolhof jarlijks moeten leveren ses kannen mist en denselve sal niet meer meugen ..... als 50 rijen te weeten van de
nieuwe aan 't bergsje tot dat de andere de nieuwe groot sullen worden in staat sijn onder deesen toust en op voors. conditie sal den pagter meede in pagt hebben so ende gelijk in pagt accepteert mits deesen de weijde gelegen in de Heerlijkheijd en Banke Wilre en waar hij jaarlijks belooft te betaelen eene somme van vijfthien patt(acons)
Dus dat de totale pagtpen(ninge)n so van de landen en weijde inbegrepen de weijde onder Wilre bedragen eene somme van ses hondert twee en seventig g(u)l(den)s maastr(ichter) cours
Spreekende den Hr. verhuurder voor goede ...... en hij aannemer voor goede betalinge der jaarlijkse gestipuleerde pagtpen(ninge)n als andersints als meede
alle de voorstaande conditien stiptelijk te sullen naarkomen en agtervolgen en tot verseekeringe van alle het geene voors(egd) is, so verobligeert hij aanne-
mer specialijk sijn aandeel so ende gelijk als hetselve naer doot van desselfs swager vader

684 Hendrik Merkelbag wed(uwn)aar Margarita Schils zal komen ten dele vallen gestaan ende gelegen tot Heerlen voorts generalijk desselfs persoonen en goederen, so meubile als immeubile gaan gereserveert present en toekomende waar gestaan ende gelegen om daar alle deselve bij onverhoopte wanbetalinge der jaarl(ijkse) pagtpand of ander defaulten ter keuze en optie van den Hr. verpagter en had genomen te kunnen worden naar costuijmen
locaal en plaetzen regt zodanig dat het generaal verband aan 't speciaal hij ..... ................ niet sal kunnen of mogen deroyeeren, en op het geene
voors(egd) is te laten vernieuwen en ................. voor alle heeren hoven en regters competent constituteerende............................... parthijen allen thoonderen deeses acte in .................. ...... nots. gedaan, gepasseert en gestipuleert binnen Gulpen op dag maand en jaar als boven ter pr(esen)tie van d'Hr. Johan Rudolf Craan gepensioneert vendrig onder het regiment van d'Hr. generaal majoor Holsten, en Hans Peter Hakking inwoonder alhier beijde als geloofw(aardige) getuijgen hier toe versogt die de minute deeses beneffens de comp(aran)ten met mij not(ari)s behoor(lij)k hebben onderteekent /: volgt
de acte van borgstelling daar onderstaand Op heeden den negenden october 1756 compareerde voor mij bovengen(oem)d notaris openbaar en de ge-tuijgen Joh. Hend. Bloem inwoonder van Heerlen, en vader van den pagter in deesen in huwelijk met Maria Schils aan den welke 685 voorgaand pagtcedul voorgeleesen en verklaarde denselven alle de artikelen daar bij vervat te approbeeren, en sig daar voor vrijwillig te verborgen, te weten voor dusdanige
actie en pretensie als door misbetalinge of ander defaut bij desselfs soon soude worden veroorzaakt mits dat eerste vooraf denselven pagter sal uijtgewonnen
en alle desselfs hypoteq sal aangesproken weesen daarvoor den comp(aran)t specialijk is verbindende desselfs persoon en goederen gelegen onder de hoofdbanke Heerlen om aan alle deselve tot supplement voors. bij den Hr. verpagter erhael genomen te kunnen worden, consenteerende ten dien eijnde in de
realisatie deeses met constitutie ut morus aldus gedaan binnen Gulpen op den Wijngaerts hof op dag dato als boven ter p(rese)ntie van Caspar Visscher
ruijter onder het regiment van den Heer Prins van Hessen Philipstal en Peeter Kobbenhagen inw(oner) van alhier, als geloofw(aardige) get(uigen) ten deesen
versogt die de minute deeses beneffens den comp(aran)t met mij not(ari)s behoor(lij)k hebben onderteekent en gegehandmerkt / onderstond quod attestor / get
L.H. Lamberts not(ari)s publ(icu)s ................ ...........
in Gulpen 16 8ber 1756.

Kwitantie voor ontvangst van de pacht.

Ich onderget.
Op heden met mijnen geweetens pagter C.F. Bloem afgerekent hebbende over den geheelen pagt wat hij voor vier jaeren op den Wingartshoff gewoont
hebbende mij verschuld was en door dito pagter alles daartegens ingebragt wat tot laste van mij konde koomen soo heeft denselven op heden aan mij betaalt de somme van taghentigh gls maastr. cours waar meede bekenne ........ ten volle voldaan te zijn dit verclaerd mits deese hem te consenteere in de ontgigtinge der verhypotiseerde en vercautioneerde onderpanden actum Gulpen die 27 aug. 1761 / was get. /
Aleijda van den Heuvel
wed. Hesselt van Dinter
..................
L.G. Pelt
...................

De pacht duurde van maart 1757 tot maart 1761, dus slechts vier jaar

Johan Hesselt van Dinther overl. Voor 27-8-1761

Mogelijk zijn onderstaande personen kinderen van hem:

mr. Albert Carel Hesselt van Dinther (1752-1818), schepen en gezworene van Maastricht, lid van de Brabantse Raad, lid der Ridderschap van de provincie Limburg, rechter bij de rechtbank van het arrondissement, burgemeester van Bemelen, overl. In zijn buitenverblijf te Gasthuis gem. Bemelen 25-6-1818, begraven in de kerk te Bemelen (mogelijk grafsteen nog aanwezig)
zie ook:
Ned. Adelsboek XL, 1942, p. 49; XLVI, p. 218
Maasgouw 1909, p. 13, 14
Limburgse Leeuw III, 1955, p. 99

Willem Jacob Hesselt van Dinther (1754-1819), majoor in het Hollandse leger, burgemeester van Mesch, heer van Stauenberg, tr. 10-9-1774 Anna Susanna Maria van Slijpe, dr. van J.H. van Slijpe
Uit dit huwelijk is bekend:
- Cornelie Joanne Hubertine, geb. Maastricht 21-8-1776, tr. Mesch 14-3-1811 Frederic August Pichot du Plessis, geb. Maastricht 26-8-1777

zie ook:
Ned. Patriciaat 1924, p. 288

-------------------------------------------------

Via Jhr. Eno.J. K. Hesselt van Dinter kregen we wat achtergrond over de eigenaren:

Cornelia Adriana Hesselt van Dinter, dochter van Andries Matthijs en Jaquelina Henrietta Martini
• gedoopt te Maastricht op 19 juli 1711, Brabants, Ger. Gem. overl. Gulpen 8 maart 1800 , ik neem aan dat zij daar is begraven.
• huwde Gulpen 17 november 1749 op vertoon van een brief van de kerkraad te Maastricht met Frans Theodoor van Craan (Craen)
• geb.op 't kasteel te Wittem 1711 en overleden te Gulpen 2 augustus 1785, een juiste geboorte datum en bewijs daarvan heb ik nog niet kunnen vinden..
• zoon van Theodoor Godfried en Catharina Cordula van Catzhuyzen.
• hij was griffier van de Lande van Overmaze, schepen en griffier van Neuburg, deze werkzaamheden zijn mij nog niet helemaal duidelijk,misschien kom ik betere informatie tegen.

Jacolina Hermanna Eleonora Hesselt van Dinter, dochter van Johan en Aleida v.d.Heuvel
• ged. Maastricht 25 augustus 1738, St. Jan NH, Brabants, overleden Gulpen 7 december 1804 ook hier neem ik aan dat zij in Gulpen is begraven.
• huwde Gulpen 24 april 1768 , NH met toestemming van de kerkraad te Maastricht met Johannes Bernardus Vrijthoff.
• ged.Maastricht 23 december 1722 in de St,Jan, NH, Brabants en overl.Maastricht 15 april 1793 en begraven op 17 april dav in de St.Jan te Maastricht.
• zoon van Berhard en Johanna Margarita Coomans.
• ned. professor in de medicijnen, hoogleraar, eerste garnizoens geneesheer, schepen en gezworene van Maastricht,
• consulterend geneesheer van Prins Willen V, kerkvoogd NH kerk, regent van het Ger.Weeshuis in Maastricht in 1766.
• Jacolina was regentes van het Ger. Weeshuis in Maastricht in 1785.

Zij bezaten het buitengoed "Wijngaardshof" te Gulpen met pachterswoning, gebouwen, akkers, weideland en beemden, tesamen ca 38 ha.